Wekelijks verzamelt ChannelConnect de opvallendste, leukste of beste nieuwsitems en tools. Met natuurlijk speciale aandacht voor de toepassingen ervan voor IT-dienstverleners en msp’s. Het overzicht van de afgelopen week.

Nieuws

Tools*

AI in Nederland

Een recent onderzoek van IT-bedrijf Vooruit heeft blootgelegd dat wereldwijd duizenden cloudopslaglocaties – zogeheten ‘buckets’ in Amazon S3, Google Cloud Storage en Azure Blob – verkeerd zijn geconfigureerd. Hierdoor liggen gevoelige documenten onbeschermd op internet, toegankelijk voor iedereen met een standaardbrowser.

Securityspecialisten van Vooruit verbreedden hun Threat Intelligence-monitoring, die normaal wordt ingezet om klantgegevens te bewaken, om te onderzoeken hoeveel andere data openbaar te vinden was. Binnen twee uur stuitte het team op paspoorten uit meer dan 75 landen, aangevuld met identiteitskaarten, geboorteaktes, medische dossiers, bankafschriften en adresbewijzen. Sommige opslaglocaties bleken zelfs beschrijfbaar, wat betekent dat kwaadwillenden niet alleen data konden downloaden, maar ook aanpassen. Al deze informatie stond onbeschermd in buckets van alle grote aanbieders.

Volgens Earth Grob, Cybersecurity Business Unit Manager bij Vooruit, gaat het gevaar veel verder dan een traditioneel datalek. “In het tijdperk van AI zijn deze gegevens een goudmijn voor identiteitsfraude, deepfakes en synthetische identiteiten,” zegt Grob. Met geavanceerde AI-technieken zoals morphing en deepfakevideo’s kunnen foto’s en documenten worden gemanipuleerd tot geloofwaardige live-interacties, waarmee digitale en fysieke verificatiesystemen zijn te omzeilen. Dat maakt de risico’s breed en diepgaand. Behalve financiële fraude kunnen de gegevens ook worden ingezet om verkiezingsregistraties te manipuleren, valse kredietaanvragen te doen of toegang te krijgen tot overheidsdiensten.

Een van de meest zorgwekkende bevindingen is dat voor toegang tot de blootgestelde bestanden geen technische expertise vereist is. Iedereen die weet waar hij moet zoeken, kan met een gewone webbrowser de bestanden openen en downloaden. Dat vergroot de kans dat de data in verkeerde handen belandt.

Aanbevelingen voor organisaties
Vooruit benadrukt dat beveiliging van cloudopslag een structureel onderdeel moet zijn van de bedrijfsvoering. Het bedrijf adviseert om:
• Buckets standaard op ‘private’ te zetten.
• Identity and Access Management (IAM) toe te passen volgens het least-privilege-principe.
• Regelmatig te controleren op onbedoelde blootstelling via monitoringtools.

“Preventie moet een vast onderdeel van de bedrijfscultuur zijn, niet een eenmalige technische checklist,” aldus Grob.

Het rapport Pandora’s Bucket, waarin Vooruit voorbeelden en preventietips deelt, is het eerste deel in een serie waarin het bedrijf verder ingaat op de gevaren van verkeerd ingerichte cloudomgevingen. In de volgende delen wil het bedrijf inzoomen op specifieke dreigingen, zoals het misbruik van open data in combinatie met AI, en hoe organisaties hiertegen effectieve maatregelen kunnen treffen.

Zorginstellingen wereldwijd lopen voorop in het gebruik van generatieve AI (GenAI). Maar liefst 99 procent van de respondenten zegt al GenAI-applicaties of -workloads in te zetten, meer dan in welke andere sector dan ook. Toch geeft 96 procent aan dat de huidige maatregelen voor gegevensbescherming en governance onvoldoende zijn om deze technologie op grote schaal te ondersteunen.

Dat schrijft cloudbedrijf Nutanix in het jaarlijkse Enterprise Cloud Index-onderzoek. Het gaat vooral om toepassingen zoals AI-gestuurde chatbots, codecopilots en de automatisering van klinische ontwikkelingsprocessen. Tegelijkertijd vormt de integratie van GenAI in bestaande IT-infrastructuren voor 79 procent van de ondervraagden de grootste uitdaging. Andere knelpunten zijn het doorbreken van datasilo’s (65 procent) en de ontwikkeling van cloudnative applicaties en containers (59 procent).

Het rapport signaleert dat veel zorginstellingen worstelen met het opschalen van GenAI van ontwikkel- naar productieomgevingen. Negentig procent van de respondenten noemt integratieproblemen met bestaande systemen als belangrijkste belemmering. Volgens het onderzoek is modernisering van legacy IT-systemen noodzakelijk om GenAI op een veilige en schaalbare manier te kunnen inzetten.

Ook gegevensbescherming speelt hierbij een belangrijke rol. Het gebruik van gevoelige patiëntgegevens in large language models (LLM’s) maakt het volgens de onderzoekers nodig om op lange termijn te investeren in governance, beveiliging en compliance.

Containers in opmars

Naast GenAI groeit ook de toepassing van containertechnologie in de zorg. Volgens het rapport is 99 procent van de zorginstellingen bezig met het containeriseren van applicaties. Organisaties zien daarbij voordelen in cloudnative ontwikkeling, waaronder meer flexibiliteit, schaalbaarheid en veilige toegang tot patiënt- en bedrijfsgegevens in hybride en multi-cloudomgevingen.

Naar verwachting zal containerisatie de komende jaren een grotere rol spelen in de IT-strategieën van zorginstellingen, zowel voor nieuwe als bestaande workloads.

Het Enterprise Cloud Index-onderzoek van Nutanix werd uitgevoerd onder IT-beslissers wereldwijd en richtte zich op de acceptatie van en trends rondom GenAI, Kubernetes, containers en de inzet van bedrijfskritische applicaties.

De Amerikaanse AI-startup Perplexity AI heeft een ongevraagd bod uitgebracht van 34,5 miljard dollar op de Google Chrome-browser. Het bedrag is bijna het dubbele van de eigen bedrijfswaardering, die wordt geschat op circa 18 miljard dollar.

Volgens internationale media wil Perplexity daarmee inspelen op de mogelijkheid dat Google Chrome moet worden afgestoten als gevolg van lopende mededingingsprocedures in de Verenigde Staten. De Amerikaanse toezichthouder onderzoekt of Google oneerlijke concurrentie heeft gepleegd op de markt voor zoekmachines. Een federale rechter heeft al geoordeeld dat Google zijn machtspositie heeft misbruikt, en als mogelijke maatregel kan worden bepaald dat onderdelen zoals de Chrome-browser verkocht moeten worden. Google heeft aangekondigd tegen die uitspraak in beroep te gaan.

Perplexity stelt dat het bod volledig met contanten kan worden gefinancierd, in samenwerking met externe investeerders. Namen van deze investeerders zijn niet bekendgemaakt. In het voorstel zegt Perplexity dat de onderliggende Chromium-code open source blijft, dat er in de eerste twee jaar minimaal 3 miljard dollar wordt geïnvesteerd en dat Google de standaardzoekmachine blijft.

Google heeft niet publiekelijk gereageerd op het bod. Bronnen rond het bedrijf geven aan dat het voorstel niet als serieus wordt beschouwd, mede vanwege het strategische belang van Chrome, dat wereldwijd meer dan drie miljard gebruikers heeft. Ook andere partijen, waaronder technologiebedrijven en investeringsmaatschappijen, zouden belangstelling hebben getoond.

Perplexity werd in 2022 opgericht en heeft sindsdien een eigen AI-zoekmachine en browser ontwikkeld. Met het bod op Chrome wil het bedrijf zijn positie in de markt voor zoek- en browseplatforms versterken, al achten marktkenners de kans klein dat Google daadwerkelijk tot verkoop overgaat.

Microsoft heeft in het kader van zijn maandelijkse Patch Tuesday-cyclus de beveiligingsupdate voor augustus 2025 uitgebracht. Het pakket verhelpt meer dan honderd kwetsbaarheden in Windows en aanverwante producten en introduceert daarnaast nieuwe functies voor gebruikers van Windows 11, vooral op Copilot+ pc’s.

Volgens diverse beveiligingsanalisten gaat het om in totaal ruim honderd kwetsbaarheden, waaronder dertien die als kritiek zijn aangemerkt. Daarbij zit ook één zero-daylek in Windows Kerberos, die al actief misbruikt wordt. De overige verbeteringen richten zich onder meer op het dichten van lekken in onderdelen zoals Exchange, RDP, Hyper-V en SQL Server.

Vernieuwingen in Windows 11

Naast beveiligingsupdates bevat het pakket meerdere functionele verbeteringen. Zo wordt de Recall-functie in de Europese Economische Ruimte beschikbaar, inclusief de mogelijkheid om gegevens te exporteren of de functie te resetten. Copilot+ pc’s krijgen nieuwe AI-acties in de ‘Click to Do’-functie, zoals het openen van de immersive reader of het plannen van een Teams-vergadering.

Een andere toevoeging is de AI-agent in de Instellingen-app, die gebruikers in natuurlijke taal helpt om instellingen te vinden of aan te passen. Quick Machine Recovery moet opstartproblemen automatisch detecteren en verhelpen, terwijl het bekende blauwe BSoD-scherm plaatsmaakt voor een zwarte variant met een vernieuwd ontwerp. Verder zijn Snap Layouts uitgebreid met inline-teksten en zijn zoekinstellingen samengevoegd tot één overzichtelijke pagina.

Advies aan beheerders

IT-beheerders wordt aangeraden de update zo snel mogelijk uit te rollen, gezien het grote aantal verholpen kwetsbaarheden en het bekende zero-daylek. Zoals gebruikelijk bij omvangrijke updates is het verstandig om de installatie gefaseerd te laten verlopen, bijvoorbeeld door eerst een testgroep te updaten voordat de uitrol naar alle systemen plaatsvindt.

Social engineering is inmiddels de meest gebruikte methode om organisaties binnen te dringen. Dat schrijft Unit 42, het onderzoeksteam van Palo Alto Networks, in een rapport. Op basis van ruim 700 incident-response-onderzoeken concludeert Unit 42 dat 36 procent van alle geregistreerde beveiligingsincidenten in 2024 werd ingeleid door social engineering. Daarmee overtreft deze aanpak het misbruiken van technische kwetsbaarheden als primaire aanvalsvector.

Bij social engineering wordt ingespeeld op menselijk gedrag en vertrouwen, in plaats van op fouten in software of hardware. Volgens Unit 42 worden daarbij steeds vaker AI-technieken gebruikt om aanvallen geloofwaardiger en effectiever te maken.

Phishing en geavanceerde varianten

Phishing blijft met 65 procent de meest toegepaste social engineering-techniek. Aanvallers richtten zich daarbij vaak op accounts met verhoogde rechten (66 procent) en deden in 45 procent van de gevallen alsof zij interne medewerkers waren. Bij 23 procent werd gebruikgemaakt van terugbel- of spraakgebaseerde methoden.

Naast phishing werd 35 procent van de aanvallen uitgevoerd met andere methoden, zoals malvertising, SEO-poisoning, smishing en MFA-bombing. AI speelt hierbij een groeiende rol, onder meer bij het genereren van gepersonaliseerde lokmiddelen, stemklonen en synthetische identiteiten.

Dataverlies

In 60 procent van de gevallen leidde social engineering tot dataverlies, wat volgens Unit 42 16 procent vaker voorkomt dan bij incidenten die via andere methoden beginnen. In 93 procent van de gevallen was er een financieel motief, waaronder Business Email Compromise (BEC), ransomware of afpersing.

De maakindustrie blijkt het meest kwetsbaar: 15 procent van alle aanvallen in deze sector startte met social engineering.

Aanvalspatronen

Unit 42 onderscheidt twee hoofdvormen van social engineering. Bij zogenoemde high-touch-aanvallen richten criminelen zich in realtime op specifieke personen, vaak door zich voor te doen als interne medewerkers en misbruik te maken van helpdesks. Hierbij wordt regelmatig gebruikgemaakt van deepfake-stemmen en gestolen identiteitsgegevens. At-scale-aanvallen vinden juist plaats via grootschalige campagnes, waarbij gebruikers zelf de aanval activeren via bijvoorbeeld malvertising, SEO-poisoning of nepwaarschuwingen in de browser.

Volgens het onderzoek zal social engineering naar verwachting ook in de nabije toekomst de dominante aanvalsmethode blijven voor financieel gemotiveerde cybercriminelen. Unit 42 adviseert organisaties om naast technische beveiligingsmaatregelen ook te investeren in security awareness, gedragsanalyse en doorlopende training van medewerkers.

Het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) meldt dat naast het Openbaar Ministerie ook andere Nederlandse organisaties slachtoffer zijn geworden van aanvallen via een kwetsbaarheid in Citrix NetScaler (CVE-2025-6543). De kwetsbaarheid werd sinds begin mei actief misbruikt, ruim voordat Citrix op 25 juni een beveiligingsupdate uitbracht.

Volgens het NCSC gaat het om een geavanceerde aanval waarbij de aanvallers sporen hebben gewist om ontdekking te bemoeilijken. Dit maakt forensisch onderzoek lastig en vergroot de kans dat kwaadwillenden ook na het installeren van de patch toegang houden tot getroffen systemen.

Het Openbaar Ministerie werd vorige maand als eerste publiek slachtoffer bekend. Uit voorzorg werden systemen tijdelijk losgekoppeld van het internet, wat leidde tot verstoringen in rechtszaken, e-mailverkeer en de interne werkprocessen. Inmiddels worden de systemen gefaseerd weer in gebruik genomen.

Het NCSC adviseert organisaties die Citrix NetScaler gebruiken om meer te doen dan alleen het installeren van de patch. Aanbevolen maatregelen zijn onder meer het toepassen van defense-in-depth-maatregelen, het controleren van systemen op indicators of compromise (IoC’s) en het inschakelen van incidentresponsteams bij verdachte signalen. Organisaties die vermoeden dat zij slachtoffer zijn geworden, kunnen contact opnemen met het NCSC via cert@ncsc.nl.

Bij een extern laboratorium dat analyses uitvoert voor het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker zijn persoonlijke gegevens van ruim 485.000 deelnemers buitgemaakt. Het gaat om Clinical Diagnostics NMDL, een dochterbedrijf van Eurofins in Rijswijk. De hack vond plaats tussen 3 en 6 juli 2025, maar Bevolkingsonderzoek Nederland werd pas op 6 augustus geïnformeerd.

Volgens Bevolkingsonderzoek Nederland gaat het om gevoelige persoonsgegevens, waaronder naam, adres, geboortedatum, burgerservicenummer, gegevens van zorgverzekeraars en soms ook testuitslagen. Daarnaast konden verwijzingen van huisartsen zijn ingezien. De IT-systemen van Bevolkingsonderzoek Nederland zelf zijn niet getroffen.

De organisatie noemt het incident ‘schokkend’ en heeft de samenwerking met Clinical Diagnostics NMDL tijdelijk stopgezet. Lopende en nieuwe onderzoeken worden voorlopig door andere laboratoria verwerkt. Bevolkingsonderzoek Nederland werkt samen met het ministerie van Volksgezondheid, het RIVM, de Autoriteit Persoonsgegevens en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd aan een onafhankelijk onderzoek naar de toedracht en de impact.

Volgens een analyse van Cisco Talos over het tweede kwartaal van 2025 blijft phishing de meest gebruikte methode om toegang te krijgen tot laptops en computers, al is het aandeel gedaald van 50 naar 30 procent. De daling kan samenhangen met de afname van een grootschalige voice phishingcampagne die in het eerste kwartaal actief was. In driekwart van de phishingcampagnes werden legitieme, maar gecompromitteerde e-mailaccounts gebruikt om beveiligingscontroles te omzeilen.

Opvallend is dat deze aanvallen vaak gericht waren op het verzamelen van nog meer geldige inloggegevens. Slachtoffers werden via valse inlogpagina’s verleid tot het invoeren van hun gebruikersgegevens en multifactorauthenticatietokens. Met deze gegevens werden vervolgens nieuwe spearphishingcampagnes uitgevoerd, vaak zonder direct betalingsverzoek, waardoor de kans op detectie afnam. Het verhandelen van buitgemaakte inloggegevens lijkt volgens Talos een steeds winstgevender onderdeel van het criminele verdienmodel.

Ransomware bleef verantwoordelijk voor de helft van de onderzochte incidenten, vergelijkbaar met het vorige kwartaal. Nieuwe actoren als Qilin en Medusa traden op de voorgrond, evenals de Chaos-groep. Qilin maakt gebruik van de infrastructuur van Backblaze en de datatransfertool CyberDuck, een aanpak die eerder niet aan deze dreigingsactor werd toegeschreven. Sinds februari, toen de door Noord-Korea gesteunde groep Moonstone Sleet Qilin-ransomware begon te verspreiden, is het aantal aanvallen volgens hun eigen dataleksite verdubbeld.

Daarnaast constateerde Talos dat in een derde van de ransomware-aanvallen een oude versie van de scripttaal PowerShell werd gebruikt. Versie 1.0 mist de beveiligingsfuncties van nieuwere versies, waardoor detectie lastiger wordt. In een incident wist een aanvaller met PowerShell 1.0 de kernmap van Windows uit te sluiten van antiviruscontroles. Talos adviseert organisaties daarom het gebruik van PowerShell 5.0 of hoger verplicht te stellen.

Het onderwijs was dit kwartaal wereldwijd de meest getroffen sector, terwijl daar in het voorgaande kwartaal geen aanvallen werden geregistreerd. Verder bleek bij ruim 40 procent van de incidenten sprake van problemen met multifactorauthenticatie (MFA), bijvoorbeeld door verkeerde configuratie of omzeiling. Talos adviseert MFA niet alleen in te schakelen, maar ook te monitoren om misbruik te voorkomen.

Wekelijks verzamelt ChannelConnect de opvallendste, leukste of beste nieuwsitems en tools. Met natuurlijk speciale aandacht voor de toepassingen ervan voor IT-dienstverleners en msp’s. Het overzicht van de afgelopen week.

Nieuws

Tools*

AI in Nederland