Op 16 september 2025 vormt de Jaarbeurs in Utrecht het decor voor een nieuwe beurscombinatie: de MSP Show & Service Desk Show. Het event, dat al bijna dertig jaar in het Verenigd Koninkrijk plaatsvindt, richt zich op zowel managed service providers als interne IT-supportteams. ChannelConnect is mediapartner van de beurs.

De beurs combineert twee nauw verbonden thema’s: managed services en interne IT-support. De opzet bestaat uit twee zones. In de paarse zone staat de service desk centraal, met onderwerpen als ITSM-best practices, automatisering, gamification, SIAM en AI. De oranje zone is ingericht voor msp’s – in het bijzonder kleinere aanbieders die willen groeien of zich voorbereiden op een overname. Daar zijn sessies te volgen over onder meer sales, marketing, cybersecurity en bedrijfsgroei.

Theaters en programma

Op de beursvloer staan drie thematheaters opgesteld. Het MSP Theater behandelt strategie en groei, cybersecurity, marketing, fusies en overnames en het opbouwen van communities. Het Keynote Theater gaat in op leiderschap, diversiteit, ethiek rond AI en time management. Het Service Desk Theater biedt sessies rond automatisering, ITSM, service-integratie en praktische AI-toepassingen.

De theaters zijn open en laagdrempelig opgezet, zodat bezoekers eenvoudig kunnen binnenlopen en meeluisteren. Elke sessie biedt plaats aan circa zestig deelnemers, waardoor interactie met sprekers en andere professionals centraal staat.

Onafhankelijk karakter

De organisatie benadrukt dat de inhoud vendor-neutraal is. Het gaat om kennisdeling en praktische inzichten, niet om productpromotie. Bezoekers kunnen in gesprek gaan met leveranciers, demonstraties bijwonen of zelf nieuwe tools uitproberen. Tot de bevestigde exposanten behoren onder andere TOPdesk, Kaseya, ConnectWise en SuperOps.

Informele afsluiting

Na afloop van het inhoudelijke programma is er vanaf 16:30 uur een netwerkborrel in het centrale café van de beursvloer. Dat moment is bedoeld om ervaringen uit te wisselen en nieuwe contacten te leggen in een informele setting.

Als msp mag je dit event niet missen. Je krijgt toegang tot drie thematheaters waar uiteenlopende onderwerpen aan bod komen, variërend van strategie en groei tot automatisering en praktische toepassingen van AI. Tijdens de sessies doe je kennis en praktijkvoorbeelden op uit zowel de wereld van managed services als die van interne IT-support, waardoor je inzicht krijgt in beide kanten van het IT-dienstverleningsvak.

Daarnaast biedt de beurs de gelegenheid om leveranciers en branchegenoten te ontmoeten in een vendor-neutrale setting, zonder dat commerciële boodschappen de boventoon voeren. Het event wordt afgesloten met een netwerkborrel, waar je in een informele sfeer contacten kunt leggen en ervaringen kunt uitwisselen. En niet onbelangrijk: de toegang is volledig gratis voor IT-professionals.

MSP Show & Service Desk Show

  • Datum: dinsdag 16 september 2025
  • Locatie: Jaarbeurs, Utrecht
  • Tijd: vanaf 10:00 uur, afsluitende netwerkborrel om 16:30 uur
  • Toegang: gratis voor IT-professionals
  • Doelgroepen: managed service providers en interne IT-supportteams
  • Programma: drie thematheaters (MSP Theater, Keynote Theater en Service Desk Theater) met sessies rond strategie, groei, ITSM, automatisering, AI, leiderschap en meer
  • Website & registratie: mspshownl.com

ChannelConnect is mediapartner van het event. Bezoek ons op stand G5.

Cyberdreigingen stoppen niet bij de grenzen van een organisatie, sector of land. Juist daarom staat samenwerking centraal tijdens Cybersec Netherlands 2025, dat op 10 en 11 september plaatsvindt in Jaarbeurs in Utrecht. Het thema van dit jaar – Stronger Together – is volgens Sander Hulsman, verantwoordelijk voor het inhoudelijke programma van het evenement, meer dan een slogan: “Niemand redt het in zijn eentje. Alleen gezamenlijk staan we sterker en kunnen we de digitale weerbaarheid vergroten.”

Het thema is ontstaan uit signalen van de adviesraad van het evenement. Waar eerdere edities nog vooral de nadruk legden op bescherming van de eigen kern, lag de wens duidelijk bij een bredere insteek. Hulsman: “Onze adviesraad gaf vorig jaar al aan dat het niet meer gaat om ieder voor zich, maar om samen de schouders eronder zetten. Of je nu een overheid, een bedrijf of een individuele expert bent: samenwerking is de sleutel tot meer cyberweerbaarheid en een veiligere samenleving.”

Voor de bezoekende IT-dienstverlener of msp een herkenbaar uitgangspunt. Die vervult vaak de rol van schakel tussen leveranciers en mkb-klanten en moet dus niet alleen technologie implementeren, maar ook samenwerking en kennisdeling stimuleren.

Keynotes en panels over gedeelde verantwoordelijkheid

Het programma bevat twintig keynotes, waarvan een groot deel in het teken staat van gezamenlijke verantwoordelijkheid. Kelvin Rorive belicht de beleidsmatige kant en de ketenverantwoordelijkheid die organisaties samen moeten dragen. Antonie Drenth en Youri Nelemans gaan in op hoe netwerken gezamenlijk security kunnen oppakken en zo gedeelde ketenverantwoordelijkheid vormgeven.

Ook internationale sprekers zijn vertegenwoordigd. De Ierse Onur Korucu legt de nadruk op ethiek, onder meer in combinatie met kunstmatige intelligentie. De Duitse Max Heinemeyer verbindt technologie en ethiek en laat zien hoe innovatie en verantwoord omgaan met risico’s samen kunnen gaan.

Een bijzonder onderdeel vormt het CISO-panel op dag één, waarin vertegenwoordigers van NS, Schiphol, Air France-KLM en de gemeente Haarlemmermeer vertellen hoe zij gezamenlijk de cyberveiligheid rond de NAVO-top in Den Haag hebben georganiseerd. Hulsman: “Daar zie je de theorie uit de keynotes in de praktijk terug. Iedere organisatie had eigen uitdagingen, maar door samen te werken konden risico’s beter worden beheerst.”

Zelf hacken

Dat samenwerking ook bij de ‘bad guys’ een rol speelt, komt terug in een interactieve afsluiting. “Hackers werken vaak samen, bijvoorbeeld bij gecoördineerde ddos-aanvallen,” zegt Hulsman. “Wij laten bezoekers ervaren hoe dat werkt.” Onder leiding van ethisch hacker Ruben van Vreeland wordt een live-aanval gesimuleerd. Het publiek bepaalt hoe ver de aanval wordt doorgezet, met de mogelijkheid om de ‘rode knop’ in te drukken om de aanval te stoppen. “Zo ervaar je op een directe manier de impact van gezamenlijke keuzes bij cyberincidenten.”

Naast de keynotes en panels is er in het zogenoemde Partner Dome ruimte voor organisaties zoals politie en brancheverenigingen om hun boodschap te koppelen aan het centrale thema. Daarmee wordt volgens Hulsman voorkomen dat Stronger Together slechts een leus blijft: “Het krijgt handen en voeten doordat partners, bezoekers en sprekers samen optrekken en ideeën uitwisselen.”

Koppeling met Data Expo

Cybersec Netherlands vindt dit jaar parallel plaats met Data Expo, eveneens in Jaarbeurs. Dat is volgens Hulsman een bewuste keuze: “Thema’s als AI, data-privacy en regelgeving spelen bij beide evenementen. Door tegelijk te organiseren bieden we bezoekers de kans om in één dag vanuit twee invalshoeken kennis op te doen.” Voor bezoekers is dat efficiënt, voor sprekers en partners een kans om bredere doelgroepen te bereiken.

Hoewel kunstmatige intelligentie niet expliciet als hoofdthema is benoemd bij Cybersec Netherlands 2025, speelt het door vrijwel alle sessies heen een rol. Of het nu gaat om het gebruik van AI door aanvallers of om defensieve toepassingen: de technologie raakt alle facetten van cybersecurity. “We hebben bewust niet gekozen voor een apart AI-thema,” zegt Hulsman. “Het is geen opzichzelfstaand onderwerp, maar een ontwikkeling die overal doorheen loopt. Net zoals cloud geen apart vakgebied is, maar onderdeel van ict in het geheel.”

Praktische keuzes en verwachtingen

Traditioneel is de eerste dag van Cybersec Netherlands de drukst bezochte. Hulsman verwacht dat het dit jaar niet anders zal zijn, zeker gezien de actualiteit van het CISO-panel. Toch bevat ook dag twee stevige onderdelen, met onder meer bijdragen van Defensie en de afsluitende sessie van Van Vreeland. “We lopen voor op de registraties van vorig jaar,” zegt Hulsman. “Dat geeft vertrouwen dat dit thema en programma aanslaan.”

Voor de partner in het kanaal is Cybersec Netherlands meer dan een plek om kennis op te doen. Het is een gelegenheid om direct in gesprek te gaan met zowel leveranciers als eindklanten en te zien hoe samenwerking in de praktijk wordt ingevuld. De boodschap van Stronger Together sluit naadloos aan bij de rol die de msp dagelijks vervult: risico’s managen, securityprocessen integreren en klanten begeleiden in een snel veranderend dreigingslandschap.

Over Cybersec Netherlands 2025
• Datum: 10 & 11 september 2025
• Locatie: Jaarbeurs Utrecht
• Meer dan 3.000 securityprofessionals
• Thema’s: cybersecurity, cryptografie, threat intelligence, compliance
• Gratis registratie: www.cybersec-netherlands.nl

Op Cybersec Netherlands 2025 roept cryptografie-expert Luuk Danes organisaties op om nú stappen te zetten richting quantumveilige beveiliging. Want de komst van quantumcomputers is geen toekomstmuziek meer — en de impact op digitale veiligheid kan enorm zijn.

Quantumcomputers hebben het potentieel om binnen tien jaar de huidige cryptografische standaarden te kraken. Dat betekent risico’s voor alles wat vandaag beveiligd wordt met digitale sleutels: van bankverkeer tot patiëntendossiers en overheidsdiensten. Toch wachten veel organisaties met voorbereiden. Volgens Danes is dat uitstelgedrag (“crypto procrastination”) een gevaarlijke valkuil.

Het probleem is niet dat we niet weten dat quantum eraan komt. Het probleem is dat we niet snel genoeg bewegen. We doen te weinig, te laat — of zelfs helemaal niets.

Luuk Danes | Foto: Cybersec Netherlands

Tijdens zijn keynote “Overcome Crypto Procrastination: Take Your First Steps to Becoming Quantum-Safe” deelt Danes hoe je dit patroon doorbreekt. Of je nu developer, manager of beleidsmaker bent: iedereen binnen een organisatie speelt een rol in het quantum-proof maken van systemen. En dat hoeft niet ingewikkeld te zijn. Danes laat zien welke kleine, haalbare stappen je direct kunt nemen — zonder dat je alles ineens hoeft te migreren. “Het belangrijkste is om klein te beginnen, en om nú te beginnen. Je kunt een reis niet afmaken als je de eerste stap niet hebt gezet.”

Wat Danes onderscheidt, is zijn vermogen om complexe cryptografie terug te brengen tot praktische actiepunten. Als oprichter van Cryptography in Context en hoofddocent cryptografie bij het SECO-Institute helpt hij organisaties al ruim 15 jaar om cryptografische systemen écht werkend te maken. Daarbij kijkt hij niet alleen naar technologie, maar ook naar governance, awareness en leiderschap. “Het gaat niet alleen om het kiezen van het juiste algoritme,” legt hij uit. “Je hebt ook beleid, training en draagvlak nodig om cryptografie effectief te implementeren.”

Voor iedereen die met digitale veiligheid te maken heeft

De keynote van Danes is bedoeld voor een breed publiek. Niet alleen cryptografie-experts, maar ook IT-managers, beleidsmakers en securityprofessionals kunnen er waardevolle inzichten uit halen. Want de quantumdreiging vraagt om samenwerking tussen technologie, mens en organisatie.

Mis deze sessie niet

Luuk Danes spreekt op Cybersec Netherlands 2025, op 10 september van  12:15 tot 12:35. Zijn keynote biedt praktische handvatten om je organisatie klaar te stomen voor een quantumveilige toekomst. De klok tikt — maar het is nog niet te laat.

ChannelConnect is mediapartner van Cybersec Netherlands 2025. Dit evenement vindt gelijktijdig plaats met Data Expo in de Jaarbeurs Utrecht.

Over Cybersec Netherlands 2025
• Datum: 10 & 11 september 2025
• Locatie: Jaarbeurs Utrecht
• Meer dan 3.000 securityprofessionals
• Thema’s: cybersecurity, cryptografie, threat intelligence, compliance
• Gratis registratie: www.cybersec-netherlands.nl

Bron: Cybersec Netherlands

De omgang met data is in tien jaar tijd ingrijpend veranderd. Waar de eerste edities van Data Expo nog vooral gingen over big data en de vraag hoe organisaties hun data konden verzamelen en opslaan, ligt de nadruk inmiddels op de toepassing. Generatieve AI en agents zijn de nieuwe sleutelwoorden. De beurs is met die ontwikkelingen meegegroeid en dit jaar vindt de negende editie plaats in de Jaarbeurs Utrecht. “Wie de komende jaren niet inzet op AI en data, verliest terrein,” zegt organisator Davy Zwegers.

De ‘big data-bubbel’ ligt inmiddels achter ons. Tijdens de coronaperiode werd duidelijk dat data niet langer alleen een technisch vraagstuk was, maar een organisatorische randvoorwaarde. Afstandswerken, automatisering en de eerste stappen met generatieve AI gaven de discussie een nieuwe impuls.

Volgens organisator Davy Zwegers markeerde de komst van ChatGPT een omslagpunt. “In eerste instantie was er veel experiment en hype, maar inmiddels verschuift de aandacht naar agents en structurele inzet van AI. Organisaties beseffen dat dit niet meer weggaat. De vraag is nu: hoe houd ik mijn organisatie actueel en toekomstbestendig?”

Die urgentie maakt dat de beurs een plek is geworden waar business en technologie elkaar ontmoeten. Niet alleen techprofessionals, maar ook ondernemers, bestuurders en c-level management bezoeken Data Expo om samen met hun data- en IT teams nieuwe kansen te ontdekken en benutten. “Ze willen zélf meepraten over hoe AI en data hun strategie vormgeven,” benadrukt Zwegers.

Data als fundament

Hoewel AI de headlines haalt, blijft data de basis. Zonder solide datastructuur geen betrouwbare AI-toepassing. Datamanagement, datastrategie en data-soevereiniteit zijn actueler dan ooit. Het gaat daarbij niet alleen om efficiëntie of concurrentievoordeel, maar ook om ethische en maatschappelijke vraagstukken. Hoe veilig wordt klantdata bewaard? Is het wenselijk dat klanten uitsluitend door AI-agents worden geholpen? En welke rol blijft er voor de mens in organisaties die steeds verder digitaliseren?

Zwegers: “De basisvraag blijft: heb je je data op orde? Zonder strategie, governance en duidelijke keuzes in databeheer loop je vast – hoe geavanceerd de AI ook is.”

Meer dan 120 lezingen en een volle beursvloer

De Data Expo verwacht dit jaar ruim 4500 bezoekers. Zij kunnen kiezen uit meer dan 120 lezingen, in het Nederlands en Engels, aangevuld met workshops en een goedgevulde beursvloer. Van software tot consultancy, van dataplatforms tot advies over governance: bezoekers vinden hier de partners die hen verder helpen.

De organisatie is daarbij streng in de selectie van sprekers. “Elke sessie moet eindigen met een call-to-action,” zegt Zwegers. “Bezoekers moeten terugkeren op kantoor met concrete vervolgstappen: welke tools ga ik proberen, hoe ga ik met mijn team om tafel, welke processen kan ik verbeteren?”

De synergie met vakbeurs Cybersec, die gelijktijdig in de Jaarbeurs plaatsvindt, versterkt dit nog eens. Bezoekers kunnen eenvoudig oversteken tussen beide beurzen en zo in één dag zowel de kansen van data en AI als de risico’s van cyberdreigingen verkennen.

Relevantie voor IT-dienstverleners en msp’s

Voor IT-dienstverleners en msp’s liggen er volop mogelijkheden, zegt Zwegers. “Veel organisaties weten dat ze ‘iets met AI’ moeten, maar hebben geen idee hoe ze dit vertalen naar een haalbare roadmap. Wij zien dat bedrijven vaak moeite hebben om echte waarde te halen uit de tools en diensten die ze aanschaffen. Daar ligt een rol voor IT-dienstverleners: niet alleen technologie leveren, maar klanten begeleiden in de vraag hoe die technologie waarde creëert. Dat maakt hen partners, in plaats van leveranciers.”

Juist voor het mkb geldt dat ondersteuning onmisbaar is. Zwegers: “Waar grote bedrijven soms een intern datateam hebben, ontbreekt die capaciteit vaak bij kleinere organisaties. IT-partijen die zich positioneren als gids in dit landschap, worden dan ook gezien als de partners voor de toekomst.”

Dynamische data-wereld

Hoewel het de negende editie is, ligt de nadruk niet op terugkijken maar op vernieuwing. “Elke editie voelt bijna als een nieuwe beurs,” zegt Zwegers. “De snelheid van de ontwikkelingen dwingt ons steeds opnieuw te vernieuwen.”

Voor bezoekers en partners is Data Expo 2025 daarmee meer dan een beurs: het is een spiegel van het veld. Een plek waar zichtbaar wordt hoe data en AI volwassen worden, en welke keuzes organisaties moeten maken om die ontwikkeling bij te benen.

Data Expo 2025 in het kort
● Editie: 9e (Data Expo bestaat 11 jaar)
● Datum & locatie: Jaarbeurs Utrecht, 10 en 11 september 2025
● Bezoekers: >4.500 professionals uit profit- en non-profitorganisaties
● Programma: 120+ lezingen en workshops (Nederlands & Engels)
● Beursvloer: tientallen exposanten met software, data-oplossingen en consultancy
● Samenwerking: gelijktijdig met Cybersec, voor extra focus op security en data-soevereiniteit

Wil je Data Expo bezoeken? Registreer je hier gratis voor het event.

ChannelConnect is mediapartner van Data Expo en Cybersec Netherlands

Zero trust is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de meest besproken securityconcepten. Toch leeft bij veel mkb-bedrijven nog de vraag of dit model niet vooral bedoeld is voor grote organisaties met complexe infrastructuren. Ondertussen neemt de druk toe: cyberaanvallen worden geavanceerder, wetgeving zoals NIS2 stelt hogere eisen, en werken op afstand is gemeengoed geworden. Daarmee wordt de vraag steeds relevanter: is zero trust voor het mkb een overbodige hype of juist een noodzakelijke stap?

Wat is zero trust?

Het begrip zero trust is inmiddels wel bekend bij de meeste IT-dienstverleners. Het is geen product dat je ‘even’ installeert, maar een strategische aanpak die uitgaat van het principe never trust, always verify. Waar traditionele beveiliging vertrouwt op een harde buitenschil – de firewall – en een relatief vrij binnengebied, gaat zero trust ervan uit dat er overal risico’s kunnen zitten, ook binnen het eigen netwerk. Toegangspogingen van zowel interne als externe gebruikers worden daarom altijd gecontroleerd op identiteit, apparaatstatus en context. Daarnaast krijgen gebruikers en applicaties alleen de rechten die ze op dat moment nodig hebben, wat de kans op misbruik aanzienlijk verkleint. Het uitgangspunt is dat een aanval altijd mogelijk is, en dat je de schade kunt beperken door het netwerk in segmenten op te delen, data te versleutelen en alles continu te monitor

Waarom juist nu relevant voor het mkb

Voor mkb’s is de dreiging allang niet meer hypothetisch. Deze week nog werd bekend dat een laboratorium voor medisch onderzoek is gehackt en persoonsgegevens op straat zijn komen te liggen. Cybercriminelen zien kleinere bedrijven juist vaak als interessant doelwit omdat hun beveiliging minder geavanceerd is. De schade van een incident kan oplopen tot bedragen die voor een mkb funest zijn, zeker wanneer bedrijfsprocessen dagenlang stilliggen of er reputatieschade ontstaat.

Daar komt bij dat hybride werken en het gebruik van eigen apparaten inmiddels gemeengoed zijn. Medewerkers loggen in vanaf verschillende locaties en apparaten, wat de klassieke netwerkrand grotendeels heeft doen verdwijnen. Ook het gebruik van cloudoplossingen heeft de infrastructuur complexer gemaakt: data en applicaties staan verspreid over meerdere platformen en locaties. De opkomst van regelgeving, zoals NIS2 en sectorspecifieke compliance-eisen, maakt sterkere toegangscontrole en uitgebreide logging niet langer optioneel, maar een verplicht onderdeel van bedrijfsvoering.

Uit onderzoek blijkt dat inmiddels een groot deel van de mkb’s bezig is met of concrete plannen heeft voor zero trust-maatregelen. Vaak wordt begonnen met relatief laagdrempelige stappen zoals multi-factor authenticatie, strenger identity- en accessmanagement en het opdelen van het netwerk in kleinere segmenten.

Hardnekkige misverstanden

Een van de grootste misverstanden is dat zero trust gelijkstaat aan één technologie of product. In werkelijkheid is het een raamwerk waarin verschillende oplossingen samenwerken om het geheel te versterken. Een andere valkuil is te groot beginnen: wie alles tegelijk wil invoeren, loopt het risico verstrikt te raken in complexiteit en kosten. Een gefaseerde aanpak, met duidelijke prioriteiten, maakt het traject beter beheersbaar. Ook komt het vaak voor dat bedrijven starten zonder goed zicht te hebben op alle apparaten, gebruikers en applicaties binnen hun netwerk. Zonder die basisinformatie blijft zero trust half werk. En hoewel extra controles in sommige gevallen voor lichte vertraging kunnen zorgen, is dat met de juiste architectuur en optimalisaties goed te ondervangen.

Wat kan het kanaal betekenen?

Voor kanaalpartners – resellers, msp’s en integrators – ligt hier een duidelijke kans om waarde toe te voegen en zich te onderscheiden.
• Bewustwording en strategie: veel mkb-klanten hebben wel van zero trust gehoord, maar weten niet waar te beginnen. Partners kunnen het concept vertalen naar de praktijk en een plan maken dat past bij het risicoprofiel en het budget van de klant.
• Gefaseerde implementatie: een logische start is het invoeren van multi-factor authenticatie en strenge toegangscontroles, gevolgd door netwerksegmentatie en geavanceerde monitoring. Zo blijft de verandering beheersbaar.
• Integratie en beheer: zero trust werkt alleen als alle componenten goed samenwerken. Partners kunnen zorgen voor een naadloze integratie van identity management, endpoint security, netwerkbeveiliging en cloudplatforms.
• Monitoring en optimalisatie: continue meting en bijsturing zijn cruciaal. Met managed services kunnen partners de effectiviteit op peil houden en inspelen op nieuwe dreigingen.
• Opleiding en cultuurverandering: technologie is slechts één kant van het verhaal. Partners kunnen ook trainingen en awarenessprogramma’s verzorgen om medewerkers mee te krijgen in de nieuwe manier van werken.

De toekomst: van hype naar standaard

Met de opkomst van AI-gestuurde detectie en automatisering worden zero trust-oplossingen steeds gebruiksvriendelijker en betaalbaarder. De verwachting is dat strengere wetgeving en toenemende cyberdreigingen ervoor zorgen dat zero trust de komende jaren ook bij het mkb steeds meer de norm wordt. Daarin ligt voor het kanaal een belangrijke strategische rol: niet alleen het leveren van technologie, maar het begeleiden van organisaties in een mindset waarin vertrouwen nooit vanzelfsprekend is.

Flexibel kunnen op- en afschalen. Zelf zaken regelen via een portal. En áls er iets misgaat, dan moet de support razendsnel schakelen. Eindklanten – of het nu om mkb-bedrijven of grotere organisaties gaat – zijn de afgelopen jaren steeds veeleisender geworden.

En dat is niet vreemd: in een wereld waar alles ‘as-a-service’ wordt geleverd, verwachten ze ook van hun IT-partners dezelfde snelheid, transparantie en flexibiliteit. Maar voor resellers, distributeurs en dienstverleners brengt die verwachting wel een uitdaging met zich mee. Want hoe voldoe je aan die hoge eisen zonder dat je marge volledig verdampt?

Van levering naar beleving

Waar het vroeger voldoende was om hardware en software tijdig te leveren, wordt vandaag de dag de volledige klantervaring als onderscheidende factor gezien. Klanten willen grip, gemak en vooral geen gedoe. De opkomst van selfserviceportalen, directe provisioning van cloudoplossingen en flexibele abonnementsmodellen heeft dat proces in een stroomversnelling gebracht.

Voor het kanaal betekent dit dat de klassieke rol als tussenpersoon of ‘doorgeefluik’ steeds minder waarde toevoegt. Klanten hebben niet alleen behoefte aan een leverancier, maar aan een partner die met hen meedenkt, proactief optimaliseert en zich opstelt als een verlengstuk van hun eigen IT-organisatie. De dienstverlener wordt dus óók een ervaringsexpert.

Marges onder druk

Tegelijkertijd zorgt deze shift voor druk op de marges. Het implementeren van een klantportaal, investeren in 24/7 support of het inrichten van flexibele licentiemodellen kost geld en capaciteit. Zeker voor kleinere spelers in het kanaal kunnen die investeringen zwaar wegen. En wanneer leveranciers zelf ook inzetten op directe klantrelaties – zoals via marketplaces of vendor lock-in platforms – ontstaat er een race om relevant te blijven.

Een extra complicerende factor is dat klanten niet altijd bereid zijn om extra te betalen voor al die service. Ze vergelijken prijzen met hyperscalers, zoeken naar de laagste maandkosten en verwachten tóch persoonlijke service. Die combinatie vraagt om een slimme strategie.

Hoe dan wél?

De sleutel ligt in schaalbaarheid, specialisatie en automatisering. Partners die hun processen slim inrichten, kunnen met een klein team toch veel klanten bedienen. Denk aan:
• Selfservice-portalen die niet alleen verkoop vergemakkelijken, maar ook onboarding, verlenging en support structureren.
• RPA en AI-ondersteunde tooling voor automatische provisioning, monitoring en incidenthandling.
• Verticale specialisatie: klanten kiezen eerder voor een partner die hun branche snapt dan voor een generieke aanbieder.

Daarnaast loont het om na te denken over het herverdelen van waarde in de keten. Bijvoorbeeld door als partner eigen diensten te ontwikkelen bovenop vendoroplossingen – denk aan een eigen dashboard, integraties of compliance-toevoegingen. Daarmee verschuif je van reseller naar solution provider.

Vertrouwen en transparantie

Wat ook opvalt, is dat eindklanten steeds meer transparantie eisen. Ze willen weten wat ze waarvoor betalen, welke data waar staat, en wat er gebeurt als een dienst stopt. Msp’s die hierin kunnen voorzien, winnen vertrouwen – en juist dat vertrouwen is het fundament onder duurzame klantrelaties.

Een transparant prijsmodel helpt daarbij. Niet alleen om verwachtingen te managen, maar ook om te onderbouwen waarom bepaalde diensten geld kosten. Wie bijvoorbeeld premium support aanbiedt, moet duidelijk maken wat het verschil is met standaard ondersteuning – en waarom dat dus meer mag kosten.

Vooruitkijken

Eindklanten willen controle, duidelijkheid en snelheid. Dat vraagt veel van partners, maar biedt ook kansen. Wie nu investeert in schaalbare processen, een onderscheidend aanbod en klantgerichte communicatie, legt de basis voor een duurzaam businessmodel.

Of zoals een IT-manager van een middelgroot accountantskantoor het onlangs verwoordde: “Ik zoek geen leverancier die alles voor me doet, maar een partner die zorgt dat ik het zélf kan – zonder dat ik het wiel opnieuw hoef uit te vinden.”

 

Hoewel veel organisaties de afgelopen jaren hebben ingezet op een cloud-first strategie, is de dagelijkse praktijk dat een volledig cloud-only model vaak niet wordt gebruikt. Dat betekent dat er zich een duidelijke trend aftekent: klanten kiezen bewust voor een mix van cloud en on-premises infrastructuur. Voor de IT-dienstverleners biedt dit interessant kansen, maar ook verantwoordelijkheden. Hoe speel je in op deze trend van hybride IT?

Cloudmigratie wordt zelden in één keer of überhaupt helemaal doorgevoerd. Gartner voorspelt dat in 2027 ongeveer 90% van de organisaties een hybride of multicloud-aanpak hanteert. Schaalbaarheid en flexibiliteit in de cloud blijven aantrekkelijk, maar inmiddels wordt ook de andere kant van de medaille zichtbaar: kosten die moeilijk te voorspellen zijn, zorgen over datacontrole en beperkingen rond legacy-applicaties.

Een opvallende ontwikkeling is cloud repatriation: workloads die eerder naar de cloud zijn verhuisd, keren terug naar on-prem infrastructuur. Onderzoek van RSA laat zien dat 80% van de ondervraagde organisaties verwacht dat binnen 12 maanden een deel van hun cloud workloads teruggaat naar het eigen datacenter. Als reden wordt opgegeven dat er behoefte is aan meer grip op kosten, compliance en prestaties.

Waarom klanten kiezen voor on-prem

Voor organisaties die voorspelbare workloads draaien of specifieke beveiligingsvereisten hebben, is on-premise vaak de betere keuze. Een lokale server is voor sommige toepassingen structureel goedkoper dan een pay-as-you-go model in de cloud. Uit een analyse van TRG blijkt dat bedrijven die workloads hebben teruggehaald naar on-prem, tot 50% bespaarden op hun IT-kosten.

Ook compliance speelt een grote rol. Sectoren als zorg, overheid en financiën hebben te maken met strikte regelgeving rondom datalocatie en privacy. Het opslaan van gegevens binnen de landsgrenzen en onder eigen beheer is dan wettelijk verplicht. Britse cijfers laten zien dat 95% van de IT-leiders zich zorgen maakt over dataverlies of ongewenste toegang via Amerikaanse hyperscalers. Een aanzienlijk deel van deze organisaties overweegt of is al bezig met een hybride of lokale herstructurering.

Niet onbelangrijk is dat on-prem een hoge mate van controle over beveiliging geeft. Door gevoelige data lokaal te houden en gebruik te maken van zero-trust principes, kun je sneller reageren op dreigingen. Steeds vaker gebruiken organisaties hybride datareplicatie tussen on-prem en cloud, als bescherming tegen ransomware: bij een aanval is het cruciaal om snel toegang te hebben tot een schone kopie van de data.

Tot slot speelt performance mee. Applicaties die afhankelijk zijn van ultra-lage latency, zoals in high frequency trading of industriële automatisering, functioneren beter als de verwerking lokaal plaatsvindt. En in veel gevallen zijn legacy-applicaties simpelweg nog niet geschikt voor een cloudomgeving.

De kracht van hybride IT

Hybride IT is door al deze overwegingen geen tussenstap meer, maar een heuse strategie. IDC constateert dat organisaties met een hybride model gemiddeld sneller nieuwe technologie adopteren en een hogere return on investment realiseren. Flexera meldde in 2023 dat 72% van de bedrijven actief hybride modellen toepast. En in de praktijk blijkt dat hybride IT niet alleen een technologische keuze is, maar ook een strategische: je behoudt de vrijheid om per workload te kiezen wat het beste past.

Voor IT-dienstverleners betekent dit dat er blijvend vraag is naar expertise in zowel cloud als on-prem omgevingen. Klanten willen dat hun IT-partner niet vasthoudt aan één richting, maar in staat is om de volledige situatie te overzien en te adviseren op basis van risico’s, kosten en compliance.

Voor de dienstverlener en msp verandert daardoor de rol. Je moet zorgen dat je de voordelen van de cloud koppelt aan de realiteit van de klant. Dat betekent kennis van zowel on-prem infrastructuur (virtualisatie, hyperconverged en private cloud) als van cloudoplossingen, edge computing en hybride integraties.

Managed services vormen daarbij een belangrijke pijler. Denk aan hybride monitoring, back-updiensten, replicatie en disaster recovery. Dit zijn allemaal gebieden waarin je als partner toegevoegde waarde biedt, omdat klanten steeds vaker kiezen voor maatwerk in hun IT-landschap.

Drie strategieën om op on-prem behoeften in te spelen

1. Moderniseer bestaande infrastructuur
Veel klanten willen dus wel moderniseren, maar niet volledig naar de cloud. Door gebruik te maken van hyperconverged oplossingen, software-defined storage en on-prem containerplatforms kun je een moderne omgeving neerzetten die lijkt op een public cloud – maar dan onder eigen controle.

2. Integreer on-prem en cloud slim
Zorg voor een veilige en efficiënte koppeling tussen de verschillende omgevingen. Hybride netwerken met directe connectiviteit, gecentraliseerd identity management en datareplicatie tussen locaties. Ook analytics en observability kunnen over meerdere omgevingen heen worden ingericht.

3. Bied keuzevrijheid en strategisch advies
Werk met scenario’s. Breng workloads in kaart en analyseer de eisen op het gebied van kosten, performance en regelgeving. Op basis daarvan kun je een voorstel doen dat recht doet aan de realiteit van de klant.

Geen eindstation, maar een routekaart

Cloudmigratie 2.0 draait niet om de vraag óf je naar de cloud moet, maar hoe ver je daarin wilt gaan – en wat je onderweg meeneemt. On-prem is geen achterhaald model, maar voor veel organisaties juist een bewuste strategische keuze. Voor jou als partner ligt hier de kans om te laten zien dat je die keuze begrijpt, ondersteunt en vertaalt naar moderne, hybride IT-oplossingen die werken.

Voor veel mensen betekent de zomerperiode ontspanning en rust. Maar binnen organisaties – en vooral voor IT- en securityverantwoordelijken – is het juist een periode waarin de kwetsbaarheid toeneemt. Minder personeel op locatie, meer werken op afstand en een afgenomen paraatheid maken het makkelijker voor kwaadwillenden om toe te slaan.

Cybercriminelen weten dat. En dat maakt de zomervakantie tot een moment waarop je security extra aandacht verdient. Volgens Kaz Roelfsema, Business Developer IT bij Nsecure, zijn er zes belangrijke aandachtsgebieden die je als organisatie niet mag negeren tijdens deze maanden.

1. Slimmere phishing door AI vraagt om meer alertheid

Phishingtechnieken zijn de afgelopen jaren sterk geëvolueerd. Dankzij AI zijn e-mails, chats en zelfs telefoongesprekken nauwelijks nog van echt te onderscheiden. De bekende signalen – taalfouten, rare zinsconstructies – verdwijnen naar de achtergrond. Zeker in vakantietijd, wanneer tijdelijk personeel inspringt en vaste krachten deels afwezig zijn, ligt hier een gevaar.

Drie praktische aanbevelingen:
• Laat medewerkers oefenen met AI-gegenereerde phishingaanvallen die geloofwaardig zijn, zodat ze leren herkennen wat écht verdacht is.
• Geef tijdelijke krachten een compacte security awareness-training zodat ze niet onbedoeld de zwakke schakel worden.
• Stimuleer een cultuur van dubbelchecken bij twijfel: één extra verificatie voorkomt vaak een incident.

2. Zero Trust moet je uitgangspunt zijn – geen optie

Het traditionele model van impliciet vertrouwen op basis van netwerklocatie of functie volstaat niet meer. Het Zero Trust-principe – verlenen van toegang pas na verificatie van identiteit, apparaat en gedrag – biedt een betere basis, zeker wanneer medewerkers buiten kantoor werken of inloggen vanaf andere apparaten.

Wat betekent dat concreet?
• Pas authenticatie toe op meerdere lagen: locatie, device én gedragsprofiel.
• Sta alleen toegang toe tot middelen die iemand daadwerkelijk nodig heeft.
• Trek toegang in zodra iemand vertrekt of tijdelijk niet actief is.
• Reageer automatisch op afwijkend inloggedrag, bijvoorbeeld met extra verificatie.

“Je automatiseert je beveiliging en voorkomt dat je moet vertrouwen op alertheid van medewerkers die er tijdelijk niet zijn,” zegt Kaz.

3. Beperk je niet tot digitale beveiliging – denk ook fysiek

Fysieke toegang tot je locaties is net zo belangrijk als je digitale toegangscontrole. “Wie komt er binnen? Heeft die persoon een legitieme reden om daar te zijn? En wordt dat ergens vastgelegd?” vraagt Kaz zich hardop af. Juist in de zomer is hier vaak minder toezicht.

Belangrijke aandachtspunten:
• Zorg voor duidelijke zones met specifieke toegangsrechten.
• Log wie zich waar en wanneer heeft gemeld.
• Laat tijdelijke toegang automatisch verlopen om misbruik te voorkomen.

Een geavanceerd toegangscontrolesysteem houdt het overzicht – ook als je organisatie tijdelijk onderbemand is.

4. Security awareness: blijf het herhalen

Beveiliging is voor een groot deel afhankelijk van gedrag. En gedrag verander je alleen door herhaling. Kaz benadrukt dat enkel een securitybeleid niet volstaat. “Je moet mensen actief blijven informeren. Denk aan het delen van voorbeelden, actualiteiten en gerichte tips via verschillende kanalen.”

Effectieve middelen:
• Phishing-simulaties.
• Korte, praktijkgerichte trainingen.
• Intranetposts, posters, lunchsessies of microlearnings.

Juist de afwisseling maakt het verschil. Medewerkers blijven alert als ze regelmatig worden geconfronteerd met realistische dreigingen.

5. Beveiliging op afstand als alternatief voor fysieke aanwezigheid

Wanneer er minder personeel op locatie is – bijvoorbeeld in de receptie of bij de beveiliging – wil je als organisatie wel controle houden. Dat kan met remote monitoring en virtuele toegang. Denk aan videocontrole, intercomoplossingen en digitale receptiefunctionaliteit.

Kaz wijst op de Observation Room van Nsecure, waar op afstand toezicht wordt gehouden op zowel fysieke als digitale signalen. “Vanuit één centrale plek kunnen we 24/7 toezicht houden, surveillance uitvoeren en bezoekers digitaal afhandelen. Dat verhoogt de continuïteit én verlaagt de kosten, vooral voor organisaties met meerdere locaties.”

6. Veilig werken op afstand, ook over de grens

De zomervakantie betekent vaak werken vanaf campings, vakantiewoningen of andere buitenlandse locaties. Maar dat brengt risico’s met zich mee: onveilige wifi, lagere privacybescherming in sommige landen en het gebruik van privéapparaten of onbekende netwerken.

Kaz adviseert daarom om heldere afspraken te maken over veilig mobiel werken:
• Gebruik alleen beveiligde verbindingen, bij voorkeur via een VPN.
• Zorg dat apparaten automatisch vergrendelen bij inactiviteit.
• Beperk toegang tot systemen tot wat strikt noodzakelijk is.
• Activeer altijd multi-factor-authenticatie – ook voor snelle handelingen.

“Een kleine vergissing, zoals inloggen op een openbaar netwerk, kan grote gevolgen hebben. Zeker als je geen maatregelen neemt om toegang te beperken,” waarschuwt hij.

Laat je beveiliging niet op vakantie gaan

Juist als de werkvloer rustiger is, moet je securityorganisatie scherp blijven. De zomer is hét moment om te toetsen hoe volwassen je securityaanpak echt is. En met de juiste voorbereidingen kun je risico’s ondervangen, ook bij een lagere bezetting.

Samenvattend:
• Check of je Zero Trust-aanpak werkt bij externe toegang en tijdelijke accounts.
• Zorg voor inzicht in fysieke toegang en stel duidelijke zones en rechten in.
• Breng tijdelijk personeel snel op de hoogte van AI-gerelateerde risico’s.
• Verzeker jezelf van een werkende incidentrespons, ook bij beperkte bezetting.
• Herhaal je awareness-initiatieven met korte, gerichte prikkels.

Zo voorkom je dat een ontspannen zomer leidt tot dure verrassingen.

Het ziet ernaar uit dat OpenAI binnenkort een nieuw AI-model introduceert: GPT‑5. Volgens meerdere bronnen wordt de lancering verwacht in augustus 2025. Daarmee zou een nieuwe fase ingaan in de ontwikkeling van generatieve AI. De nieuwe versie wordt niet gepresenteerd als een losse opvolger van GPT‑4, maar als een geïntegreerd AI-systeem met een bredere functionele opzet. Wat er precies verandert en waarom dat relevant is voor jou als IT-dienstverlener, lees je in dit overzicht.

In tegenstelling tot eerdere releases brengt OpenAI met GPT‑5 vermoedelijk geen serie losse modellen uit. In plaats van varianten zoals GPT‑4 Turbo of het redeneermodel o3, wordt uitgegaan van een allesomvattend systeem waarin de verschillende componenten zijn samengevoegd. Daarmee lijkt het onderscheid tussen ‘basisversies’ en ‘geavanceerde modellen’ grotendeels te verdwijnen. Gebruikers hoeven in dat geval niet langer vooraf een modeltype te kiezen. De AI beslist zelf welke aanpak het meest geschikt is voor een taak, bijvoorbeeld logisch redeneren, het verwerken van beeldinformatie of het afhandelen van dialogen met veel context.

Deze verschuiving kan de inzet van AI voor veel organisaties vereenvoudigen, zeker wanneer AI wordt toegepast in klantinterfaces, automatiseringsscripts of interne workflows.

Wat is er nieuw als de geruchten kloppen?

• Verbeterde redeneerkwaliteiten: het model krijgt ondersteuning voor meerstapslogica en het afleiden van conclusies.
• Multimodaliteit: er wordt gewerkt aan ondersteuning voor zowel tekst, spraak als beeld — mogelijk ook video op termijn.
• Langere context: GPT‑5 zou aanzienlijk meer tekst in één keer kunnen verwerken dan eerdere modellen.
• AI-agents: het model kan zelfstandig externe taken uitvoeren via verbindingen met API’s of andere systemen.
• Betere foutreductie: het aantal hallucinerende antwoorden zou verder worden teruggedrongen.

Mogelijkheden voor IT-dienstverleners

Voor IT-dienstverleners en softwarebedrijven kan GPT‑5 nieuwe kansen bieden, met name op het gebied van automatisering en klantenservice. Zo zou het model bruikbaar zijn voor het ontwikkelen van virtuele assistenten die zelfstandig handelingen uitvoeren, zoals het verzamelen van informatie, het samenvatten van rapporten of het aanroepen van externe API’s. Ook voor monitoring, support en documentatiegeneratie biedt de nieuwe AI mogelijk meerwaarde.

De langere contextcapaciteit die wordt genoemd in de technische documentatie — mogelijk oplopend tot een miljoen tokens — zou GPT‑5 beter geschikt maken voor het verwerken van grotere hoeveelheden data, zoals volledige configuratiebestanden, juridische documenten of complexe codebases. Daarnaast wordt dus verwacht dat GPT‑5 overweg kan met meerdere vormen van input. Beeld, spraak en tekst worden vermoedelijk gelijktijdig ondersteund, wat nieuwe toepassingen mogelijk maakt op het snijvlak van AI en gebruikerservaring, zoals contextuele spraakinterfaces of visuele troubleshooting-assistenten.

Beschikbaarheid en versies

De verwachting is dat GPT‑5 in meerdere varianten beschikbaar komt, afhankelijk van de toepassing en de gebruikte omgeving. Bronnen spreken van drie versies: een standaard reasoning-model dat via ChatGPT en de API beschikbaar komt, een lichtere versie voor minder complexe toepassingen, en een zogeheten ‘nano-model’ dat alleen via de API te gebruiken is. Deze laatste zou bedoeld zijn voor toepassingen met strenge latency-eisen of beperkte rekenkracht, zoals edge devices of mobiele apps.

Tegelijkertijd zou OpenAI het aanbod overzichtelijker willen maken. Waar eerder nog sprake was van meerdere losstaande modelnamen, lijkt GPT‑5 het begin te markeren van een meer gestroomlijnd aanbod. Daarbij verdwijnen vermoedelijk de huidige labels als GPT‑4 Turbo en o3, en worden alle functionaliteiten onder één noemer samengebracht.

Verwachte releasedatum

Volgens informatie van onder meer The Verge en Axios mikt OpenAI op een release in augustus 2025. Deze planning is niet officieel bevestigd, maar wordt ondersteund door aanwijzingen in interne modelnamen en tests. Zo werd begin juli een testversie gesignaleerd onder de naam gpt-5-reasoning-alpha-2025-07-13. In de code van ChatGPT zouden inmiddels ook verwijzingen staan naar onderdelen van het nieuwe model, wat erop wijst dat de integratie al is gestart.

Eerdere vertragingen bij modelreleases hadden onder andere te maken met capaciteitsplanning, gebruikersveiligheid en contentbeoordeling. Het is daarom niet uitgesloten dat de uiteindelijke release nog iets verschuift.

Veiligheidskwesties en maatschappelijke vragen

De introductie van geavanceerde AI-modellen zoals GPT‑5 roept uiteraard ook weer vragen op over veiligheid, toezicht en ethiek. OpenAI geeft aan vooraf uitgebreide tests te doen op het gebied van veiligheid, misbruik en betrouwbaarheid. Daarbij gaat het niet alleen om technische validatie, maar ook om maatschappelijke impact. Denk aan de risico’s van desinformatie, geautomatiseerd misbruik of het gebruik van AI in gevoelige contexten.

Opvallend is dat OpenAI-ceo Sam Altman heeft aangegeven te overwegen om GPT‑5 in de toekomst breed beschikbaar te maken — mogelijk zelfs gratis. Dat zou de toegankelijkheid vergroten, maar roept ook vragen op over regulering, gebruiksvoorwaarden en de gevolgen van grootschalige toepassing door niet-professionele gebruikers.

Wat kun je nu al doen?

Voorbereiden op GPT‑5 begint bij inzicht in de huidige omgeving. Veel tools maken nu al gebruik van GPT via de API’s van OpenAI of Microsoft Azure. Controleer of jouw software of klantomgeving al afhankelijk is van een specifieke versie, en bekijk of er aanpassingen nodig zijn om de overstap naar GPT‑5 mogelijk te maken. Daarnaast is het verstandig om gebruiksscenario’s opnieuw te bekijken. De inzet van AI-agents, langere contexten of multimodale input vereist mogelijk aanpassingen aan interfaces, beveiligingsbeleid en logica binnen bestaande oplossingen.

Voor partners die AI al inzetten, kan het lonen om tests uit te voeren met sandbox-omgevingen zodra het nieuwe model beschikbaar komt. Zo kun je vooraf bepalen waar GPT‑5 een toegevoegde waarde kan hebben — en waar juist niet.

Met GPT‑5 zet OpenAI vermoedelijk een nieuwe stap in de richting van AI die zelfstandig redeneert, interpreteert en uitvoert. Daarmee verschuift het beeld van AI als tekstgenerator naar dat van een digitale assistent die zelf beslissingen neemt. Voor jou als IT-dienstverlener betekent dat vooral een verbreding van het speelveld: van chatbot naar co-pilot, van vragen beantwoorden naar processen aansturen. Tegelijk blijft het belangrijk om kritisch te kijken naar veiligheid, betrouwbaarheid en toepasbaarheid in de praktijk. De echte meerwaarde van GPT‑5 ligt niet alleen in wat het model technisch kan, maar vooral in hoe je het op een verantwoorde manier inzet.

De vraag naar elektriciteit door Europese datacenters neemt in hoog tempo toe en zet netbeheerders en overheden onder druk. Door de opkomst van AI‑toepassingen en steeds hogere rekenvermogens stijgt het stroomverbruik van datacenters in Europa naar verwachting van circa 10 gigawatt in 2023 tot mogelijk 35 gigawatt in 2030. Dat meldt DatacenterDynamics op basis van recente marktanalyses.

De groei van cloud, edge en colocatie was al jarenlang gestaag, maar de recente AI‑hype zorgt voor een nieuwe versnelling. Vooral GPU‑clusters voor training en inferentie hebben een extreem hoge dichtheid en daarmee ook een fors hoger energie‑ en koelvermogen nodig. In sommige landen begint dat nu al tot knelpunten te leiden. Zo nam het aandeel van datacenters in het totale elektriciteitsverbruik in Ierland de afgelopen jaren toe tot bijna 20 %. Naar verwachting kan dat stijgen tot 30 % binnen enkele jaren als de groei doorzet. Ook in Nederland, waar Amsterdam en Haarlemmermeer al jaren maatregelen nemen om de groei te beheersen, wordt rekening gehouden met beperkingen aan het stroomnet en langere wachttijden voor nieuwe aansluitingen.

Mogelijke vertragingen en hogere kosten

Voor IT‑dienstverleners en msp’s betekent deze ontwikkeling dat de beschikbaarheid van datacentercapaciteit en energieprijzen een steeds grotere rol spelen in hun dienstverlening. Waar bedrijven gewend waren snel extra capaciteit te kunnen bijboeken, moeten ze in sommige markten rekening houden met langere doorlooptijden en strengere eisen rondom energie‑efficiëntie. Bovendien stijgen de energiekosten in veel Europese landen, deels door de grotere vraag en deels door het prijsbeleid om duurzaamheid te stimuleren. Dit kan directe impact hebben op de exploitatiekosten van colocatie en cloudplatforms en dus ook op de marges van resellers en dienstverleners.

Tegelijkertijd biedt de situatie kansen voor partners die inzetten op duurzaamheid en efficiëntie. Datacenters zoeken naar manieren om hun PUE‑cijfers te verbeteren en restwarmte te benutten, en investeren in nieuwe technologieën zoals vloeistofkoeling, AI‑gedreven workloadoptimalisatie en on‑site opwekking. Ook krijgen energiebeheer, monitoring en advies over duurzame migraties een prominentere plek in tenders en klantvragen. Voor msp’s en dienstverleners liggen hier mogelijkheden om klanten te ondersteunen met energiezuinige cloudarchitecturen, hybride en multicloudstrategieën en het uitfaseren van inefficiënte workloads. Ook de koppeling met wet‑ en regelgeving rondom ESG‑rapportages en duurzaamheidsdoelen biedt nieuwe advieskansen.

De komende jaren moet duidelijk worden hoe Europa het evenwicht weet te vinden tussen de groeiende vraag naar digitale infrastructuur en de fysieke grenzen van het elektriciteitsnet. Voor dienstverleners is het zaak om klanten tijdig te informeren over de risico’s en hen te begeleiden bij het maken van keuzes die toekomstbestendig én verantwoord zijn.